By Leo 
Những ngày qua, bãi nuôi ngao ở thôn Mai Lâm, xã Mai Phụ, Hà Tĩnh không còn là khung cảnh quen thuộc của một mùa thu hoạch đang đến gần. Thay vào đó, khi thủy triều rút, từng dải vỏ ngao trắng xóa hiện ra trên mặt bãi, kéo theo nỗi lo nặng trĩu của hàng chục hộ dân sống dựa vào vùng bãi bồi ven biển.
Theo ghi nhận từ Tiền Phong và Báo Hà Tĩnh, hiện tượng ngao chết xuất hiện khoảng một tuần gần đây, ban đầu chỉ rải rác nhưng sau đó lan nhanh trên diện rộng tại khu vực nuôi ngao ở thôn Mai Lâm. Phần lớn ngao chết đã phân hủy, lớp vỏ lẫn trong bùn cát phủ kín nhiều khu vực nuôi.
Bãi nuôi đổi màu sau vài ngày ngao chết lan rộng
Điều khiến người dân lo lắng là tốc độ lan rộng của hiện tượng này. Từ những điểm ngao chết lác đác, chỉ trong ít ngày, nhiều bãi nuôi đã xuất hiện tình trạng ngao chết dày đặc. Những lớp vỏ trắng nổi lên sau mỗi đợt triều xuống khiến thiệt hại trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết.
Đáng nói, thời điểm xảy ra sự việc lại rơi đúng vào giai đoạn nhiều diện tích ngao đã đạt kích cỡ thương phẩm. Theo người dân địa phương, ngao tại khu vực này đã đạt khoảng 110–120 con/kg, tức đã gần như sẵn sàng để đưa ra thị trường.
Với người nuôi, đây không chỉ là vài ngày thời tiết bất thường hay một vụ việc môi trường cần chờ kết luận. Đó là toàn bộ vốn liếng, công chăm sóc và kỳ vọng thu nhập của cả mùa vụ.
Có hộ thiệt hại nặng ngay trước ngày thu hoạch
Trong số các hộ chịu ảnh hưởng, gia đình ông Nguyễn Văn Anh, 66 tuổi, trú xã Mai Phụ, được ghi nhận là một trường hợp thiệt hại nặng. Gia đình ông nuôi khoảng 2,6 ha ngao; chỉ trong vài ngày, tỷ lệ ngao chết được ghi nhận lên tới khoảng 70%. Số ngao này được thả từ tháng 4/2025 và đang bước vào thời điểm thu hoạch.
Nếu thuận lợi, sản lượng trung bình mỗi hecta có thể đạt khoảng 40 tấn. Với diện tích nuôi của gia đình ông Anh, kỳ vọng thu về cả tỷ đồng không phải là điều xa vời. Nhưng khi ngao chết hàng loạt ngay sát thời điểm bán, khoản thu ấy gần như biến thành nỗi bất lực.
Câu chuyện của ông Anh cũng là tình cảnh chung của nhiều hộ dân tại Mai Lâm. Ngao là nguồn sinh kế chính của không ít gia đình. Một vụ nuôi kéo dài nhiều tháng, thậm chí cả năm, đòi hỏi chi phí giống, công chăm sóc, bảo vệ bãi và sự phụ thuộc lớn vào điều kiện môi trường.
35 hộ bị ảnh hưởng, thiệt hại ước khoảng 3 tỷ đồng
Theo thông tin từ Trưởng thôn Mai Lâm Nguyễn Thị Oanh được Tiền Phong dẫn lại, toàn thôn có 43 hộ nuôi ngao trên tổng diện tích khoảng 80 ha. Đến thời điểm ghi nhận, 35 hộ đã xuất hiện tình trạng ngao chết, với tỷ lệ thiệt hại dao động từ 30% đến 70%. Hiện tượng này vẫn chưa có dấu hiệu dừng lại.
Thống kê ban đầu cho thấy khoảng 120 tấn ngao đã chết, thiệt hại ước khoảng 3 tỷ đồng. Báo Hà Tĩnh cũng ghi nhận con số gần 120 tấn ngao chết, với giá bán khoảng 24 triệu đồng/tấn, tổng thiệt hại ban đầu ước gần 2,9 tỷ đồng.
Những con số này cho thấy mức độ nghiêm trọng của sự việc. Với mỗi hộ nuôi, thiệt hại không chỉ nằm ở sản lượng mất đi, mà còn ở vòng quay vốn cho vụ sau. Khi ngao chết hàng loạt, người dân vừa mất nguồn thu trước mắt, vừa đối mặt nguy cơ không đủ khả năng tái đầu tư.
Cơ quan chức năng lấy mẫu, nguyên nhân vẫn đang chờ kết luận
Sau khi tiếp nhận thông tin, chiều 26/4, cán bộ Chi cục Thủy sản Hà Tĩnh đã có mặt tại hiện trường để lấy mẫu phục vụ phân tích. Các mẫu được thu thập gồm mẫu ngao tại khu vực xảy ra hiện tượng chết, cùng mẫu nước và mẫu trầm tích ở một số vị trí đối chứng nhằm đánh giá các yếu tố môi trường liên quan.
Chủ tịch UBND xã Mai Phụ Nguyễn Văn An cho biết địa phương đã báo cáo cơ quan chức năng để kiểm tra, xác minh nguyên nhân. Chính quyền cũng khuyến cáo người dân tạm thời chưa thả lại ngao giống trong thời gian hiện tượng ngao chết còn diễn ra, cho đến khi có hướng dẫn từ cơ quan chuyên môn.
Đây là động thái cần thiết trong bối cảnh nguyên nhân chưa được xác định. Việc vội vàng tái thả giống khi môi trường bãi nuôi chưa được đánh giá đầy đủ có thể khiến người dân tiếp tục đối mặt rủi ro.
Nỗi lo chưa dừng lại trên bãi bồi Mai Lâm
Vụ ngao chết hàng loạt ở Mai Phụ đang đặt ra nhiều câu hỏi cho người nuôi và chính quyền địa phương: nguyên nhân đến từ môi trường, dịch bệnh, thời tiết hay yếu tố khác? Mức độ thiệt hại cuối cùng sẽ còn tăng hay dừng lại ở con số thống kê ban đầu? Và quan trọng hơn, người dân sẽ được hỗ trợ ra sao sau một mùa vụ gần như đổ xuống sông biển?
Trong khi chờ kết quả phân tích từ cơ quan chuyên môn, điều hiện hữu nhất vẫn là những bãi ngao trắng vỏ và nỗi lo mất trắng của người dân. Với họ, mỗi lớp vỏ ngao còn lại trên bãi không chỉ là dấu hiệu của một vụ nuôi thất bại, mà còn là lời nhắc nặng nề về sự mong manh của sinh kế ven biển trước những biến động khó lường.